Jaargang 12, nr. 3, november 2003

NMG Contactavond

Graag nodigen wij u hierbij uit voor de contactavond van het NMG op

Donderdag 11 december 2003

in het congrescentrum “De Eenhoorn” te Amersfoort (tegenover NS-station), waar Petrus Cuperus van SolSep bv een presentatie zal houden over:

Membraanfiltratie in organische solvent systemen

Processing of organic solvents with membranes can be attractive for several reasons. Better products, high safety, less energy, less solvent loss and sometimes a unique product could become within reach using this new technology. SolSep BV produces membrane modules that are stable in organic solvents. These membranes are available as solvent stable spiral wound elements.
The UF and NF membranes of SolSep BV are especially designed for applications in organic solvents. Typical applications are in acetone recovery, hexane recovery, solvent recovery in paints and polymer synthesis, recovery of homogeneous catalysts, down stream processing of building blocks.
Compared to aqueous membrane technology the application in the organic solvent branch is relatively un-proven. Classical problem like concentration polarization and fouling do occur here like in aqueous systems. Special cleaning procedures have been developed to cope with this and come to acceptable economics. SolSep BV provides membrane elements for several classes of organic solvents and unusually conditions (reducing atmosphere, temperatures up to 140 ^oC)

Biografie:
Dr.Ir. F. Petrus Cuperus works on membrane applications in organic solvents since 1995. After he received his PhD in 1990 on Membrane Technology in the group of Prof. Dr. C.A. Smolders, the University of Twente, he was involved in R&D leading to new separation and reactor technology for the environment-friendly processing (A&F, formerly ATO BV, Wageningen; Stratingh Institute, Groningen). He has done extensive work on membranes and membrane reactors for food and non-food industry.
Cuperus is currently working as managing director of SolSep BV, a company that develops and produces membrane and membrane elements for organic solvent recovery.

Nieuwsbrief wordt digitaal!

Beste NMG leden, dit is de laatste nieuwsbrief van dit jaar en tevens de laatste keer dat u de nieuwsbrief via de postbode in de bus krijgt. Vanaf volgend jaar wordt de nieuwsbrief digitaal toegezonden.
Wilt u de nieuwsbrief blijven ontvangen dan wordt u verzocht uw e-mail adres door te geven aan Jan Hofman (J.Hofman@wlb.amsterdam.nl). Alle nieuwsbrieven zullen vanaf heden ook digitaal beschikbaar blijven en kunnen worden gelezen op de vernieuwde homepage van het NMG (www.membranengenootschap.nl).

Vernieuwde homepage

Heeft u de nieuwe NMG homepage al gezien? Kijk dan gauw op www. membranengenootschap.nl.
De afgelopen zomer heeft Sophia Loch, werkzaam bij Waterleidingbedrijf Amsterdam, de homepage van het NMG grondig onder handen genomen en in een nieuw jasje gestoken. Het bestuur is erg ingenomen met het resultaat en het snelle up-daten van de site.

Op de site is naast een beschrijving van het NMG de actuele informatie omtrent de NMG activiteiten te vinden. Tevens is er nu de mogelijkheid van het on-line aan- en afmelden als lid, adreswijzigingen door te geven, zich aan te melden voor excursies, symposia, etc. en zijn alle nieuwsbrieven vanaf 2003 op de site te vinden.

Op de openingspagina willen we graag actuele nieuwtjes of een impressie van de laatste NMG activiteit plaatsen. Het zou daarom fantastisch zijn als u iets heeft te melden wat interessant is voor het NMG publiek. Stuur uw bericht naar Geert-Henk Koops (g.h.koops@utwente.nl). Hij zal zorgen dat het dan zo spoedig mogelijk op de NMG site verschijnt. Met uw inbreng kunnen we de site levendig houden en krijgt deze vanzelf meer waarde voor ons allemaal.

NMG Excursie

Op dinsdag 16 september j.l. organiseerde het NMG een excursie naar “Het Engelse Werk” in Zwolle en de “Waterfabriek” in het Noorder Dierenpark in Emmen. Van deze zeer geslaagde dag is een korte foto impressie te zien op de NMG homepage. Het bestuur dankt Vitens en de WMD voor het mogelijk maken van deze excursie. Het is jammer dat slechts 13 mensen deelnamen aan deze excursie. Een vroegere aankondiging van de kant van het bestuur zal wellicht ook leiden tot meer deelnemers. Het bestuur hoopt dan ook dat de belangstelling de volgende keer iets hoger is.
Klik hier voor een (foto-)verslag van deze excursie.

Marcel Mulder Memorial Meeting

Op 21 en 22 augustus vond op de Universiteit Twente een workshop plaats ter ere van en ter herinnering aan Marcel Mulder.
De sprekers waren allen genodigd, kwamen o.a. uit de USA (Hans Wijmans, MTR Inc. en Willem Kools, Millipore Inc.) en Japan (Shin-Ichi Nakao, University of Tokyo) en mochten hun verhaal zelf invullen. Dit leidde tot een mooie mix van persoonlijke verhalen en wetenschappelijke onderwerpen die op de een of andere manier een relatie hadden met Marcel.

Cees Smolders had de eer de workshop te openen en bracht Marcel’s liefde voor de muziek onder de aandacht. Hans Wijmans en Shin-Ichi Nakao, kamergenoten van Marcel tijdens zijn promotietijd, waren de volgende sprekers. Hans liet een paar mooie foto’s van vroeger zien (o.a. basketbal team Ariba in Praag), waarop Marcel met grote haardos en snor te zien was. Zijn verhaal ging verder over damppermeatie en pervaporatie, een onderwerp waar Marcel op promoveerde. Hans, als voorzitter van de NAMS, kondigde tevens aan dat de NAMS meeting van 26-30 juni 2004 (Honolulu, Hawaii) een speciale sessie zal organiseren ter ere van Marcel.

Shin-Ichi had een mooi verhaal over hoe relaxed het leven van een onderzoeker is op een Nederlandse universiteit en vertelde over het boeiende onderwerp van “gated membranes”. Hartmut Brüschke bracht ons op de hoogte van de laatste ontwikkelingen op het gebied van pervaporatie en Ronald Jansen, de eerste AIO die Marcel had aangenomen als Hoogleraar op zijn leerstoel Milieu Technologie i.h.b. Membraantechnologie, vertelde hoe m.b.v ozon humuszuren kunnen worden afgebroken als mogelijke voorbehandeling voor een MBR.

De eerste dag werd afgesloten door Willem Kools als vertegenwoordiger van de gepromoveerde AIO’s in de Membraantechnologie groep. Willem moest bij Marcel aan twee dieren denken; een mockingbird, die tot 3 keer zijn eigen gewicht aan voedsel (lees kennis) opeet en een olifant die enorme hoeveelheden verteerd voedsel achterlaat.

's Avonds was er voor iedereen gelegenheid met elkaar oude herinneringen op te halen bij een gezellige BBQ. De sfeer zat er goed in, zoals eigenlijk altijd als Marcel in de buurt was.

Op dag twee vertelde Heiner Strathmann, Hooglereaar Membraantechnologie 1992 –1999, over zijn goede herinneringen aan Marcel en de prettige manier van samenwerken. Verder beschreef Heiner een interessante prestatievergelijking tussen een normaal “glad” ion-uitwisselend membraan en een membraan met oppervlakte plooien.

Klaus Ohlrogge van GKSS uit Geesthacht hield een verhaal over een groot Europees samenwerkingproject met Marcel met als onderwerp het watervrij maken van aardgas m.b.v. nieuwe membraanmaterialen.

De voorzitter van de European Membrane Society (EMS), Klaus-Victor Peinemann, ook werkzaam bij GKSS, heeft in zijn loopbaan veel met Marcel samen gewerkt. Hij vertelde over membranen voor brandstofcellen en over een oud idee wat nu weer heel actueel is, namelijk het inbedden van zilverzouten in membranen of andere slimme combinaties van zilverzouten en membranen om tot verhoogde olefine - paraffine selectiviteiten te komen; ook al een onderwerp waarop Marcel actief was.

Walter van der Meer van Vitens, een organisatie die nauw betrokken is bij het werk van Marcel in Friesland, vertelde over het membraanonderzoek bij Vitens en over zijn toekomstverwachtingen op het gebied van drinkwater en membraantechnologie. Ingo Blume (X-Flow bv) gaf aan welke rol Marcel had gespeeld bij het ontstaan van X-Flow en vertelde verder over de ontwikkelingen binnen X-Flow en de rol van X-Flow op de watermarkt.

De workshop werd afgesloten door een zeer emotioneel verhaal van Anna Ürményi, de vriendin van Marcel. Zij vertelde over Marcel’s positieve levensinstelling, zijn grote liefde voor kinderen, de grijns die bijna altijd op zijn gezicht te zien was en zijn grote gedrevenheid om m.b.v. membraantechnologie de wereld te verbeteren.
Al met al was het een zeer geslaagde workshop en geheel in de geest van Marcel; een workshop waar ik met plezier op terugkijk.

Geert-Henk Koops

Membrane Care Symposium

Op 6 november j.l. kwamen 125 bezoekers bijeen voor het symposium Membranecare. Het onderwerp was biofouling van membranen, een onderwerp dat veel gebruikers van membraantechnologie actief bezig houdt.
Het door Ecolab georganiseerde symposium stond goed in de belangstelling. Het Symposium werd bezocht door 125 belangstellenden, vooral gebruikers van membraantechnologie uit de voedingsmiddelen- en drinkwatersector.
Het NMG was uitgenodigd om deze dag mede te organiseren en leverde via de steller de dagvoorzitter. Die opende het symposium met een overzicht van verschillende membraantoepassingen die geen last hebben van biofouling, gevolgd door de oorzaak van het probleem. Namelijk als je beoogt nutriënten en eventuele micro-organismen met behulp van een membraan tegen te houden mag je niet verbaasd zijn dat dit uitgroeit tot een biofoulingfenomeen. Het is een gebeuren waar we dus mee moeten leren leven en zo slim mogelijk mee om moeten gaan.
Zo introduceerde Pim Knol van TNO Voeding de algemene kenmerken van biofilmvorming en de omstandigheden waaronder biofilms worden gevormd en afgebroken. Lute Broens ging vervolgens in op de technologische en economische aspecten van membraanonderhoud en daagde alle belanghebbenden uit om daarin samen te werken.

Daarna volgden twee parallelsessies.

Sessie 1
In de eerste sessie gaf Maarten Nederlof (Vitens) ons een doorkijk in de problematiek bij drinkwaterbedrijven ten aanzien van membraanvervuiling. Zo levert anaerobe grondwaterzuivering geen membraanvervuiling op, mede dankzij uitgebreid proefinstallatie-onderzoek. De importantie van een goede voorzuivering om vervuiling te voorkomen werd door Maarten onderstreept.
Harry Brouwer (TNO-MEP) presenteerde een nieuwe technologie om biofouling in RO-systemen te voorkomen. Met de zogenoemde Denutritor, die beschouwd kan worden als een biologische hangplek voor micro-organismen, kunnen specifieke groeistoffen uit het water worden gefilteerd. De technologie is inmiddels succesvol toegepast voor biofouling bestrijding in koelwatersystemen. Volgend jaar worden de eerste resultaten voor RO-systemen verwacht.
Als laatste sprak Emiel Cornelissen (KIWA) over diverse analysetools die ons ter beschikking staan om verschillende vormen van membraanvervuiling waar te nemen. Emiel gaf aan dat met verschillende operationele tools, zoals de MFI-UF-methode, de biofouling monitor en de Scaleguard een optimale balans kan worden gemaakt tussen preventieve en curatieve acties om een lange duur stabiliteit te bewerkstelligen in membraanprocessen.

Sessie 2
Ondanks alle eerdere presentaties - en in Nederland aanwezige kennis - gaf Hans Woulders (Essent) aan dat hij al vijftien jaar met biofouling op membranen leeft en nog steeds naar verbeteringen zoekt. Aan de hand van praktische ervaringen gaf Hans een overzicht naar de onderzoeksinspanningen die zijn uitgevoerd om biofouling preventief en curatief te bestrijden.
Peter de Jong (NIZO) gaf aan dat goede modellen noodzakelijk zijn voor een goede strategie om vervuiling van procesapparatuur te verminderen. Peter illustreerde aan de hand praktijkgevallen de typen vervuiling die voorkomen in de voedingsmiddelenindustrie, de relevantie en waarde van het gebruik van voorspellende modellen en maatregelen om fouling te reduceren.
Ook Jeroen Willemse (ATO) gaf aan dat modellen vereist zijn voor een goede aanpak. Aan de hand van een recente case gaf Jeroen aan hoe een met geïntegreerde aanpak fouling kan worden bestreden. Met het gebruik van MAPS (Membrane Apllication Process Simulator) kan de impact van fouling op procesprestaties worden gekwantificeerd en worden teruggekoppeld met variaties in de grondstofsamenstelling.
De laatste presentatie werd gepresenteerd door Ralf Knack (researchleider van Ecolab, Düsseldorf). Hij kwam met een uitgebreid overzicht van behandelingsmethoden (chemisch en/of fysisch) in relatie tot de soort vervuiling.
Het symposium werd afgesloten met een paneldiscussie waar de zaal zeer actief aan deelnam en alle sprekers nogmaals hun ei kwijt konden.

Als voorzitter kijk ik terug op zeer een geslaagde middag en wil ik vanaf deze plaats Ecolab (Dolf van den Berg, NMG lid) complimenteren met zijn succesvolle aanpak.

Bert Jansen

Wetsus, centre for sustainable water technology

Wetsus, “Centre for Sustainable Water Technology”, voorheen aangeduid als "Centre of Excellence Sustainable Water Technology” is een nieuw onderzoeksinstituut waarin de krachten van het bedrijfsleven en vooraanstaande universiteiten zijn gebundeld. Wereldwijd is sprake van een groeiend water tekort. Wetsus richt zich op de ontwikkeling van nieuwe technologieën op het gebied van duurzaam water. De meerwaarde van het instituut ligt in de multidisciplinaire aanpak van biotechnologie en scheidingstechnologie. Wetsus heeft de ambitie uit te groeien tot het Europese Centre of Excellence op watergebied.

Op dit moment is Wetsus het best te bereiken via het postbusnummer 1113, 8900CC Leeuwarden. Wetsus is telefonisch bereikbaar op nummer 058- 284 62 00 en per per e-mail onder marijke.toering@wetsus.nl.
Sinds 1 november stuurt Wetsus regelmatig een nieuwsbrief de deur uit om u op de hoogte te houden van de komende ontwikkelingen. De eerste nieuwsbrief is ook te lezen op de NMG site. Heeft u vragen over Wetsus en/of wilt u de nieuwsbrief persoonlijk ontvangen neem dan contact op met de afdeling Public Relations en Nieuwsbriefzaken te bereiken onder: marijke.toering@wetsus.nl

Nieuwe leverancier membraanelementen op de markt

Innovative Membrane Technologies B.V. met handelsnaam IMT en gevestigd in Zeewolde (Nederland), lanceert haar programma micro- en ultrafiltratie membraanelementen. Zowel single- als multibore-membranen worden toegepast, met een keur aan module-ontwerpen en -afmetingen.
Deze jonge firma beschikt over uitgebreide kennis met betrekking tot membraan- en membraanelementproductie. Ook is er veel ervaring met applicaties.
Behalve een uitstekende prijs/kwaliteitsverhouding, onderscheidt IMT zich door een klant- en servicegerichte benadering.

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met IMT :

Postbus 126
3890 AC ZEEWOLDE
Mast 25 A
3891 KE ZEEWOLDE
Telefoon : (036) 522 0090
Fax : (036) 523 6619
E-mail : info@imtmembranes.nl
Website : www.imtmembranes.com

Membraankalender

NMG contactavonden

Donderdag 11 december 2003
spreker: Petrus Cuperus, SolSep bv.
Aanvang 18:00 uur (broodjes), 19:00 uur (lezing)

Andere Evenementen

18-22 April 2004
New Orleans, Lousiana, USA
9th World Filtration Congress WFC9
Contactpersoon: Ms. Kathy Hemming
www.wfc9.org

26-30 juni 2004
Honolulu, Hawaii
NAMS 2004
Contactpersoon: Ms. Victoria Corrin
www.che.utexas.edu/nams/NAMSHP.html

28 September – 1 October 2004
Euromembrane 2004
Contactpersoon: Gerlinde Löbkens
www.tutech.de/euromembrane

REDACTIE NIEUWSBRIEF:

Geert-Henk Koops
Universiteit Twente, Faculteit TNW/MTO
Postbus 217, 7500 AE Enschede
E-mail: g.h.koops@utwente.nl
Tel: 053 489 4185

SAMENSTELLING BESTUUR NMG

LEDENADMINISTRATIE

Bert Jansen voorzitter
Peter Hiemstra plv. voorzitter
Jan Hofman penningmeester/ledenadministratie
Ingo Blume lid
Geert-Henk Koops lid
Wytze Meindersma lid

Jan Hofman
Velperweg 127
6824 HK Arnhem

Website: www.membranengenootschap.nl